Bepantsering en beveiliging
Door maatschappelijke, politieke en demografische oorzaken constateren we helaas een toename van misdaden waarbij vuurwapens in het geding zijn.
Politie, overheden, worden geconfronteerd met meer en zwaardere wapens en technische middelen bij de (georganiseerde) misdaad, waar zij zich tegen te weer moet stellen.
Militaire inzet vindt steeds vaker plaats in de vorm van “peace-keeping” operaties, waarbij nog aanzienlijke dreiging van zware vuurwapens en van explosieven (bv mijnen) aanwezig is. Vaak is het hier ongewenst om met zware pantservoertuigen te werken gezien het “agressieve” uiterlijk. Beveiligde (van oorsprong) civiele voertuigen verdienen vaak de voorkeur.
In het waardetransport tenslotte, wordt ook gewerkt met bepantserde voertuigen. In toenemende mate echter, wordt beveiliging van waardetransporten ook met elektronische maatregelen uitgevoerd.
Voor particulieren en bekleders van hoge functies in de politiek of in het bedrijfsleven zijn er vele andere bedreigingen, zoals diefstal, ontvoering en molest. Naast bepantsering worden daar dan ook diverse vormen van elektronisch/ mechanische bescherming toegepast, alsmede speciale communicatie en “tracking/ tracing” systemen.
Helaas is absolute beveiliging tegen alle voorkomende bedreigingen niet mogelijk. Het beveiligingsniveau moet altijd worden afgewogen tegen het toelaatbare gewicht en de kosten. Geavanceerde kunststof composiet materialen maken een hoog beveiligingsniveau bij een lager toegevoegd gewicht mogelijk, echter vooralsnog tegen een aanzienlijke kosten toename per eenheid bespaard gewicht.
Politie, overheden, worden geconfronteerd met meer en zwaardere wapens en technische middelen bij de (georganiseerde) misdaad, waar zij zich tegen te weer moet stellen.
Militaire inzet vindt steeds vaker plaats in de vorm van “peace-keeping” operaties, waarbij nog aanzienlijke dreiging van zware vuurwapens en van explosieven (bv mijnen) aanwezig is. Vaak is het hier ongewenst om met zware pantservoertuigen te werken gezien het “agressieve” uiterlijk. Beveiligde (van oorsprong) civiele voertuigen verdienen vaak de voorkeur.
In het waardetransport tenslotte, wordt ook gewerkt met bepantserde voertuigen. In toenemende mate echter, wordt beveiliging van waardetransporten ook met elektronische maatregelen uitgevoerd.
Voor particulieren en bekleders van hoge functies in de politiek of in het bedrijfsleven zijn er vele andere bedreigingen, zoals diefstal, ontvoering en molest. Naast bepantsering worden daar dan ook diverse vormen van elektronisch/ mechanische bescherming toegepast, alsmede speciale communicatie en “tracking/ tracing” systemen.
Helaas is absolute beveiliging tegen alle voorkomende bedreigingen niet mogelijk. Het beveiligingsniveau moet altijd worden afgewogen tegen het toelaatbare gewicht en de kosten. Geavanceerde kunststof composiet materialen maken een hoog beveiligingsniveau bij een lager toegevoegd gewicht mogelijk, echter vooralsnog tegen een aanzienlijke kosten toename per eenheid bespaard gewicht.
Bepantseringniveaus
Voor bepantseringniveaus bestaan diverse internationale classificaties. Naast de NATO-normen (STANAG) wordt de FB-norm het meest gehanteerd. Deze normen geven kogeltypes met bijbehorende snelheden die gestopt moeten worden. Zo biedt bij voorbeeld niveau FB 4 bescherming tegen kogels uit handvuurwapens, FB 6 beschermt tegen geweervuur en lichte explosieven.
Een FB 4 niveau is tegenwoordig met zeer weinig gewichtstoename te realiseren; een FB 6 niveau daarentegen is altijd een zware ingreep.
Andere normen zijn van toepassing voor beveiliging tegen bij voorbeeld handgranaten en landmijnen.
De vraag is ook of de bepantsering al of niet opvallend moet zijn. Steeds meer is men van mening dat al te zichtbare bepantsering ook agressie kan uitlokken. Onopvallend en intern aangebrachte bepantsering is meestal goed mogelijk.
Een FB 4 niveau is tegenwoordig met zeer weinig gewichtstoename te realiseren; een FB 6 niveau daarentegen is altijd een zware ingreep.
Andere normen zijn van toepassing voor beveiliging tegen bij voorbeeld handgranaten en landmijnen.
De vraag is ook of de bepantsering al of niet opvallend moet zijn. Steeds meer is men van mening dat al te zichtbare bepantsering ook agressie kan uitlokken. Onopvallend en intern aangebrachte bepantsering is meestal goed mogelijk.
|
Type
|
Klasse
|
Munitie
|
Wapen
|
Afstand | Snelheid |
|---|---|---|---|---|---|
|
Licht gepantserde
voertuigen |
FB 2
|
9 mm | |
5m
|
358 m/s
|
|
FB 3
|
357 Magnum | |
5m
|
430 m/s
|
|
|
FB 4
|
44 Magnum | |
5m
|
440 m/s
|
|
|
Volledig gepantserde
voertuigen |
FB 4+
|
AK 47 Ball 7.62 x 39 | |
10m
|
710 m/s
|
|
FB 5
|
5.56 x 45 Steel Core SS109 Round | |
10m
|
950 m/s
|
|
|
FB 6
|
7.62 x 51 Ball | ![]() |
10m
|
830 m/s
|
|
|
FB 6+
|
5.56 x 45 Lead M193 Round | |
30m
|
980 m/s
|
|
|
Armour piercing
|
FB 7
|
7.62 x 51 AP | |
30m
|
820 m/s
|
| AK 47 7.62 x 39 AP | |
30m
|
715 m/s
|
||
|
de pantserplaten moeten aan 3 schoten op een oppervlakte van 120mm weerstaan
|
|||||
Integrale bepantsering – Zo sterk als de zwakste plek
Een integrale bepantsering bestaat altijd uit een samenstelling van delen: glazen ruiten, staalbepantsering frames en panelen, en kunststof-composiet panelen of dekens.
De werking van al deze elementen staat of valt met de deskundige toepassing en montage ervan.
Een kritiek punt blijft altijd de constructie van aansluitingen en overgangen van verschillende pantser-elementen. Immers, de uiterste randen van bepantseringpanelen zijn minder effectief, en moeten dus overlapt worden door een ander paneel, om samen het vereiste beschermingsniveau te geven. Laswerk kan ook, indien niet correct uitgevoerd, de beschermingssterkte van staal verminderen. Kortom, allemaal redenen waarom de geclaimde kwaliteiten van de diverse materialen nog lang geen garantie zijn voor hun werking als deel van een voertuigbepantsering. Uitzonderingen daargelaten, kan men het totaalconcept niet uitproberen. De enige test is het onverhoopte geval dat de bescherming echt nodig is, maar dan is het te laat om te ontdekken dat er “lekken” zaten in de bepantsering.
De werking van al deze elementen staat of valt met de deskundige toepassing en montage ervan.
Een kritiek punt blijft altijd de constructie van aansluitingen en overgangen van verschillende pantser-elementen. Immers, de uiterste randen van bepantseringpanelen zijn minder effectief, en moeten dus overlapt worden door een ander paneel, om samen het vereiste beschermingsniveau te geven. Laswerk kan ook, indien niet correct uitgevoerd, de beschermingssterkte van staal verminderen. Kortom, allemaal redenen waarom de geclaimde kwaliteiten van de diverse materialen nog lang geen garantie zijn voor hun werking als deel van een voertuigbepantsering. Uitzonderingen daargelaten, kan men het totaalconcept niet uitproberen. De enige test is het onverhoopte geval dat de bescherming echt nodig is, maar dan is het te laat om te ontdekken dat er “lekken” zaten in de bepantsering.
Hoe werkt bepantsering
Het mechanisme van een kogelinslag is zeer moeilijk te doorgronden. Een kogel heeft een snelheid variërend tussen 300 en 900 meter per seconde; dat vertegenwoordigt, afhankelijk van het kogelgewicht, een grote hoeveelheid bewegingsenergie, die bij afstoppen wordt omgezet in vervorming en hitte.
Voor het stoppen van een projectiel zijn er twee dingen nodig:
- in geval van puntige munitie moet de punt van de kogel eerst gebroken worden. Dit kan gebeuren door bescherming met hard staal, aluminium of speciale keramische producten.
- de energie moet geabsorbeerd worden. Door middel van bescherming met staal maar ook sterke kunststofvezels zijn hiervoor te gebruiken, bovendien zijn deze veel lichter in gewicht. Deze kunststofvezels kunnen, als men ze achter de staal- of keramieklagen aanbrengt, de door de inslag vrijkomende deeltjes uit de harde pantserlaag opvangen.
Bepantseringmaterialen
Hard staal is het bepantseringmateriaal bij uitstek. Maar zoals de middeleeuwse ridders al merkten, staal is zwaar, dat beperkt de bewegingsvrijheid en dus de gevechtskracht. In het geval van een voertuig betekent een te hoog gewicht een onacceptabel weggedrag, en dat is weer een bedreiging voor de veiligheid van de inzittenden. Daarom werd er altijd gezocht naar lichtere pantsermaterialen.
De grote sprong voorwaarts daarin kwam, toen de “aramide” kunststofvezel werd uitgevonden (handelsnamen “Twaron” en “Kevlar”) . Kort daarna werd een nog sterkere Poly-ethyleen vezel uitgevonden (handelsnamen “Dyneema” en ” Spectra”)
Beide materialen zijn ten opzichte van speciaal staal toch nog erg kostblaar gebleven, door het dure productieproces en door het uitblijven van werkelijk grootschalige toepassingen. Waar staal eenvoudig geen alternatief is, zoals bij helmen en kogelvrije vesten, worden tegenwoordig uitsluitend kunststoffen toegepast. Maar bij voertuigbepantsering worden kunststoffen altijd selectief of in de vorm van kunststof/staal of kunststof/keramiek composiet toegepast, afhankelijk van bedreigingsniveau en toelaatbaar gewicht. Kunststoffen hebben, behalve gewichtsvoordelen, het voordeel makkelijk in een contour gevormd paneel geplaatst te kunnen worden, zodat de bepantsering onopvallend blijft.
Voor ramen zijn laminaten van glas en polycarbonaat het aangewezen materiaal. Glas is een zeer goede kogelpunt-breker, de polycarbonaat tussenlagen vangen energie goed op en houden na inslag de glasscherven bij elkaar. Het maken van pantserglasruiten in vorm is een kritisch proces, met nauwelijks zichtbare doch voor het beschermingsniveau zeer belangrijke kwaliteitsverschillen. Wanneer t.a.v. het glas de bedreiging meer bestaat uit ruitinslag met slagwapens of met stenen, in plaats van kogels, is speciaal slagvast glas aan te bevelen in plaats van pantserglas.
De grote sprong voorwaarts daarin kwam, toen de “aramide” kunststofvezel werd uitgevonden (handelsnamen “Twaron” en “Kevlar”) . Kort daarna werd een nog sterkere Poly-ethyleen vezel uitgevonden (handelsnamen “Dyneema” en ” Spectra”)
Beide materialen zijn ten opzichte van speciaal staal toch nog erg kostblaar gebleven, door het dure productieproces en door het uitblijven van werkelijk grootschalige toepassingen. Waar staal eenvoudig geen alternatief is, zoals bij helmen en kogelvrije vesten, worden tegenwoordig uitsluitend kunststoffen toegepast. Maar bij voertuigbepantsering worden kunststoffen altijd selectief of in de vorm van kunststof/staal of kunststof/keramiek composiet toegepast, afhankelijk van bedreigingsniveau en toelaatbaar gewicht. Kunststoffen hebben, behalve gewichtsvoordelen, het voordeel makkelijk in een contour gevormd paneel geplaatst te kunnen worden, zodat de bepantsering onopvallend blijft.
Voor ramen zijn laminaten van glas en polycarbonaat het aangewezen materiaal. Glas is een zeer goede kogelpunt-breker, de polycarbonaat tussenlagen vangen energie goed op en houden na inslag de glasscherven bij elkaar. Het maken van pantserglasruiten in vorm is een kritisch proces, met nauwelijks zichtbare doch voor het beschermingsniveau zeer belangrijke kwaliteitsverschillen. Wanneer t.a.v. het glas de bedreiging meer bestaat uit ruitinslag met slagwapens of met stenen, in plaats van kogels, is speciaal slagvast glas aan te bevelen in plaats van pantserglas.


